When will we, perhaps?

Several critics and reviewers have been quite disappointed on the narrative presented by the film Loving Vincent. Whether it did not depict and give justice to the paradoxes of Vincent Van Gogh’s 37 years of existence, or it did not come at par with the previous films about the celebrated artist’s life, such as “Lust for Life” (1956) and “Van Gogh” (1991). I fully understand how expectations on Loving Vincent have become high, as it is marketed as the first-ever film that has been hand-painted frame by frame, using Van Gogh’s very own stylistic. On that part, it indeed was visually psychedelic. But as to how Van Gogh’s story was portrayed, I believe it is quite clever.

To spoil you of how the film went, it was set a year after Van Gogh’s passing. The story followed Armand Roulin, a family friend and a postmaster’s son, who was supposed to personally send Van Gogh’s undelivered letter to his brother Theo. Along the journey, he met several people who were acquainted with the late painter, and listened to their various versions of how Van Gogh’s life—and, most importantly, his last few days—was.

Contrary to several sentiments on the film, I thought Loving Vincent’s narrative did not disappoint. It actually somehow mocked its viewers, in an ingenious way. Yes, it did not exhaustively chronicle how Van Gogh’s struggle as an artist progress. However, it will tell you of the many theories and conjectures about how Van Gogh lived, and later on, how he decided to end his life.

And that is just about the only thing we can do about Van Gogh’s story—guess, presume, surmise, imagine. Only after his death. Because no one cared—or maybe just a very few cared—while he lived. Whether how intimate or how distant the relation, or whether how well-versed or how well-researched people are about all the traces he left, we can never know and exact what he thought or felt in his last hours… because the horse’s mouth is already forever silent.

He was taken for granted, and was hated even. People ridiculed him and jeered his unusual ways—painting all day without very much minding or expecting if these will even sell. Because people did not understand, or did not try to. I may be generalizing, but it might be quite safe to say that many did not even bat an eye on him or his works. Until he died.

And that is the very thing we, the viewers, are doing now. As cliché as it may sound, humans really have this curse of only learning the value of things when they are already gone. And that is how Loving Vincent mocks us—how it teaches us the concept of “value” and appreciation of simple things, which Van Gogh had long embraced in his works way before many others did. And he did not have to be the most popular, the most powerful, or the richest man to do so. He just had a mind that dreams, a heart that’s determined, and hands that ceaselessly work to marry both.

“For they could not love you
But still your love was true…”

The film actually robbed you of Van Gogh’s precious persona as a whole. It mostly gives you monochrome Van Goghs or voice-over Van Goghs or stoic Van Goghs or just-passing Van Goghs—only snippets of memories of him. And mostly just perceptions, opinions, and even hearsays about him. Never just the Van Gogh himself. He was just a character in a character’s story. He was not really the protagonist.

But maybe because the film itself is honest enough to admit that it cannot completely render Van Gogh’s palette of ideals, frustrations, contemplations, and pains in a single two-hour reel. That maybe they are aware this film can spark your interest, but at the end of the day, it demands you to do better, learn more, and go farther than your cinema seat. And maybe, through that, not only will you totally experience who and what Van Gogh is, but also feel and care for every single person you might know who is suffering like him just the same, especially now that these people you know are still alive… and that you can still do something for them. To care for those who “seem fine” or “feel calm” but are actually almost dying within. Depression is too big of a word to even fit in this brief space.

I admit I am not very much abreast to the history of modern art and all its facets. I also haven’t watched the previous Van Gogh films I earlier mentioned. You may even call me a bandwagoner on this Van Gogh hype, I don’t mind. But I believe Loving Vincent does not really attempt to delve too much and drown laymen into the sophisticated art world. Instead, it aims to nurture the very humanity this wonderful artist tried to share to the world… even though that world somehow rejected him.

“And when no hope was left inside
On that starry, starry night
You took your life as lovers often do
But I could have told you Vincent
This world was never meant for one as beautiful as you…”

Loving Vincent really took pride of the artistic prowess applied to the film’s production, and each curve on-screen truly carried you from one event to another. On the same manner, the juxtaposition of the different testimonies on Van Gogh’s last days brought you to the many ways he affected these lives, in one way or another, whether good or bad.

And eventually, to the lives of these mere mortals—us—over a century after… who seem to have not learned their lessons still.

“Now I understand
What you tried to say to me
And how you suffered for your sanity
And how you tried to set them free
They would not listen
They did not know how
Perhaps they’ll listen now.”
Advertisements

​KITA NAMAN

Unpopular opinion: Hindi ako napa-tissue o napa-towel sa iyak. Saktong nangilid lang ang luha. Hindi ko alam, wala ba akong puso? Daig pa ako ng saging.

Pero hindi naman pamantayan ng isang magandang pelikula kung ilang timba ng luha o sipon o ihi ang ibinuhos o pinigil mo. Ang mahalaga, may naramdaman ka—tuwa, saya, lungkot, galit, kilig. At ‘yon… hindi mabibilang nang hanggang sampu lang… kundi higit-higit pa.

REPOLYO

Sabi raw, kapag kumain ka ng repolyo, magiging masaya ka. Siguro kaya gawa sa repolyo ang coleslaw na pwedeng ilagay kasama ng halos kahit anong pagkain. Para kung hindi ka man matuwa sa main dish, kaya ka namang pasayahin ng repolyo… kahit mula sa gilid lang.

Gaya rin siguro ni Empoy, at ng maraming maliliit na bagay na dumarating sa buhay natin pero hindi natin pinapansin. Masyado kasi tayong abala at nakatuon sa main event, climax at pasabog ng buhay. Pero sabi nga ng isang quote (na di ko na maalala saan galing), sa kabila ng lahat at dami ng nangyayari sa araw-araw, it’s the little things that keep us going.

SAGING

Sabi ni Lea, nagpapasalamat siya na kahit isang beses sa buhay niya, ganap niyang ipinagkatiwala ang sarili niya sa isang saging.

Baka kung ikaw din, o ako, kung minsan sa tanang buhay natin ay mawala tayo sa sarili, tapos may makasalubong tayong naglalakad na saging (o carrot o sitaw o aratilis o kung ano man), kahit gaano man ito kawirdo, wala naman sigurong mawawala kung bibigyan natin siya ng isang kaway, o isang hello, o isang ngiti. Sabi nga ulit ng isang quote (na di ko alam kung sino ang nagsabi), we are ALWAYS one decision away from a completely different life.

SINIGANG

Sabi nila, bulag ang pag-ibig. Hindi ang tangos ng ilong, kulay ng balat, gaspang ng bigote, laki ng tiyan o asim ng kili-kili ang makakapagsabi kung bagay kayo sa isa’t isa o kung kayo na talaga hanggang wakas. Nung binuksan ni Lea ang sinigang ni Tonyo, malay ba niya kung baka tinola o nilaga pala ‘yun? O may lason? Pero tinikman pa rin niya.

Sabi nga rin ng isang quote (na… okey alam mo na ‘yon), we choose our own happiness. At syempre, alam naman nating hindi lang puro happiness ang buhay. Para ‘yang all-in package na may kasama nang lungkot, pighati, muhi, galit, selos, ganid, sakit, tamis, asim, anghang, at pait. Parang pagpili ng mga daliri natin sa isang box ng Nerds, o gummy worms, o M&Ms habang nakatingin tayo sa malayo. Swertihan kung anong kulay o flavor ang mabubunot natin. Sa maraming bagay. Sa maraming pagkakataon. Naroon minsan ang pagtanggap, madalas ang panghihinayang.

Sana dati, natutunan ko nang magbilang ng sampu bago humarap at nagpasya sa maraming bagay. Sana rin, sa marami pang susunod na pagkakataon, huwag nating makalimutang magbilang hanggang sampu bago tayo manatili o tuluyang lumisan.

#

PINTO

Ilan ang pinto sa bahay niyo?

May kakilala ako, mahigit sampu

‘Yung ibang magagarang mansyon, baka mas marami pa

Ilang harang ba mula sa isa’t isa ang kailangan nila?

 

Meron sa harap ng bahay, meron sa likuran

Meron din siyempre sa pagitan ng kusina’t palikuran

Kasama rin sa bilang ang kung ilan mang kuwarto meron kayo

Tapos sa loob ng mga ito, doble-doble pa ang mga kandado

 

Minsan, may kumatok sa bahay na isang malaking mama

Naniningil ng utang daw namin matapos magsangla

Wala no’n si Tatay, mas lalo si Mama

Wala akong maisagot, gusto ko na lang umiyak

 

Minsan pa, may kumatok ulit sa pintuan namin

Pagbukas ko, wala namang nakatayo o kahit man lang nakalambitin

Imbis na matakot, nalungkot ako

Hanggang imahinasyon na lang ba ang sasalubong sa ‘king mundo?

 

Sa mga palabas, sinisipa ng bida ang pinto kapag may ililigtas siya

Pinto rin ang sandalan ng mga umiiyak habang dumudulas pababa

E sa pinto ko kaya, may sisipa?

May hangganan din ba ang pagdausdos ko pababa?

 

Pero sa hinahaba-haba man ng pelikula

Darating din tayo sa pinakamaaksyong eksena

Tulong! Tulong!, malakas ang sigaw ko; sabay may pumasok!

Hiyah! Kablam! Watah! Ako rin pala ang action star ng buhay ko!

 

Binilang ko kung ilan ang pinto sa puso ko

Libu-libo na pala ang mga ito

Kinakalawang na ang mga pihitan, bisagra, at kandado

Pero kayang-kaya iyong tibagin ng matigas kong puso

 

Pukpok, hampas, hanggang malagot

Suntok, sipa, hanggang tumibok

Langoy, ahon, hanggang matauhan

Ibig, mahal, hanggang mabuksan.

KUWARTO

Sabi nila, pangarap ng lahat ng babae ang ikasal

Mahabang traje de boda sa magarang katedral

Tapos may mag-aantay sa ‘yo sa dulo ng altar

Magpapalitan ng singsing, maghahalikan, at kung ano pang paandar

 

Ako?

Ni hindi ko nga makita ang sarili ko na may nobyo!

Para saan pa ang hanapan at hintayan?

Hindi na rin naman kapani-paniwala ang walang hanggan

 

Masaya na ako sa aking mga kaibigan

Pati na rin sa sarili kong kalungkutan

Sabi ng libro sa ilalim ng unan ko, aral muna

Sabi ng pitaka sa bag ko, trabaho muna

 

Nanaginip ako minsan na may nanliligaw daw sa ‘kin

Ay! Hindi pala minsan… palagi!

Araw-gabi, lagi akong nananaginip ng walang kapararakan

Dadaan lang naman ‘yan, mawawala rin ‘yan

 

Pero kung tsismosa lang talaga ang apat na pader ng kuwarto ko

Tiyak marami na silang nakwento

Pati ‘yung unan ko na may mapa na ng mga luha

Tsaka ‘yung kuwaderno’t mesa ko na puro na mga sugat

 

Sabi nila, isa sa pinakamagandang lugar sa mundo ay ang kuwarto

Dito ka lubusang nakakapagpahinga at nagpapakatotoo

Kaya pala matagal na akong nagkukulong dito

Baka puwedeng dito na lang uminog ang mundo?

 

Sabi rin nila, sa tamang panahon, darating para sa ‘yo ang “The One

Iyong tatanggap nang buo sa iyong kapunuan at kakulangan

Makikilala mo raw siya kapag pinaka hindi mo inaasahan

Pero sabi lang naman nila ‘yon, hirap pa rin akong paniwalaan

 

Puro na lang sabi nila, sabi nila…

Sabi ng kama, bumangon ka

Sabi ng bintana, lumipad ka

Sabi ng pinto, lumaya ka.

 

SALA

Maliit lang ang aming sala

May isang mahabang upuan na kasya ang tatlo

May dalawang pang-isang tao sa magkabilang dulo

May lamesita rin sa gitna na pakwadrado

 

Sa ilalim ng lamesita nakalagay ang mga photo album namin

Pang-asar sa mga dating itsurang ayaw aminin

Tapos ‘yung TV, may nakakabit pang VHS

Tsaka VCD, tsaka pang-rewind ng cassette

 

Hilig ni Mama baguhin ang ayos ng mga gamit

Tapos ‘yung mga muwebles, kung saan-saan ikakabit

Hanggang sa kakabago, halos ‘di ko na makilala

Ito pa rin ba ang kinalakhan kong sala?

 

Unti-unting nabawasan ang mga kagamitan

Kung hindi binenta, nasira, o nakalimutan

‘Yung mga upuan, isa-isa ring nabawasan

Dalawa na lang naman ang aming kailangan

 

Dati, laging napakarami ng aming mga bisita

Minsan nga, sa amin pa nakikitira

Ngayon, halos ni isa, wala nang iniimbita

Meron pa ba kayong dapat makita?

 

Kung may kumatok man sa pinto

Imbis na masabik, natatakot na ako

Pagkabukas, ano na lang ang sasabihin ko?

“Hiwalay na po ang mga magulang ko, wala kaming pampameryenda, patawad muna po!”

GARAHE

Mayroon kaming isang owner

Serbis pangsundo, tsaka panghatid ng order

May maliit na negosyo kasi si Tatay

Mga matatamis na tinapay

 

Hilig kong sumakay sa owner noon

Lalo na sa nakakabit na reserbang gulong sa likod

Minsan, tumatayo pa nga ako doon

Pinapahanginan ang mahaba kong buhok

 

Umaalis si Tatay sa umaga

Babalik sa gabi na ubos ang paninda

Pero mas madalas siyang wala tuwing linggo

Nakikipagpustahan panigurado sa mga kaulayaw na sabungero

 

Tapos minsan, nanaginip ako

May kotse sa isang paakyat na kalsada, hinahabol ko

Nakita ko si Mama, nakasakay, kumakaway

Tapos nadapa ako, tapos umiyak, tapos naglaway

 

Umabot na sa tuktok ng kalsada ‘yung kotse

Nakadapa pa rin ako sa kalye

Tapos bumaba na ‘yung sasakyan sa kabilang kalsada

Hindi ko na nakita si Mama

 

Ngayon, araw-araw nang wala si Tatay

Umaga, hapon, gabi—nakakatamad nang maghintay

Dati, ‘yung pasalubong niyang Chickenjoy ang laging inaabangan ko

Ngayon, basta makauwi na lang siya para makampante na ako

 

Natigil na ang paghahatid ng matatamis na tinapay

Natengga na rin ang owner na dating maraming sakay

Hanggang sa tuluyan nang naging bakante ang aming garahe

Pati pakikipag-usap sa isa’t isa ay nawalan na ng silbi

 

Dalawa na lang pala kaming naiwan sa lalong tumahimik na bahay

Pinagupit ko na lang tuloy ang buhok ko, inis!

Wala nang tinapay

Wala nang tamis.

KUSINA

 

Alas kuwatro pa lang ng umaga

Kumakalansing na ang sandok at kawa

Ayan na, ayan na

Paborito kong sinangag sa mesa

 

Alas siete ng umaga ang pasok ko

Alas nuwebe naman ang kay Mama sa Malabon

Kaya alas sais pa lang, impunto!

Handa na ang mainit-init pa naming baon

 

Simot ko ang baunan sa pananghalian

Nasasabik agad sa alas singkong uwian

Tapos kunwaring masipag gumawa ng takdang-aralin

Ipagyayabang ito kay Mama sa kanyang pagdating

 

Alas diyes kadalasan ang uwi ni Mama

Lagi kasing trapik sa may EDSA

Kaya ko pa naman manatiling gising nang gano’ng oras

Baka may pasalubong pa kasing mansanas

 

Alas dose na, wala pa rin si Mama

Kanina pa nakabukas ang ilaw sa veranda

Inaantok na ‘ko, ‘di ko na kaya

Darating pa kaya siya?

 

Ala una, alas dos, alas tres, alas kuwatro

Hindi na muling pumasok si Mama sa kuwarto

Wala na rin ang mga damit niya sa aparador

Wala nang magpapaypay sa ‘kin kapag sira ang bentilador

 

Mula noon, wala nang kalansing tuwing alas kuwatro ng umaga

Nabawasan ng isa ang tatlong nakatira

Sa bahay na akala kong may saya at walang hanggan

Wala nang mainit na sinangag sa baunan.